شب چله

  • گروه خبری: فرهنگ و هنر

  • #
  • like

شب چله

یلدا واژه‌ای سریانی است به معنی تولد. ابوریحان بیرونی در کتاب آثارالباقیه روز اول دی را روز خور می‌نامد و درباره آن چنین می‌گوید: دی ماه که آن را خورماه نیز می‌گویند و نخستین روز پس از این شب را به خرم‌ روز تعبیر می‌کنند. یعنی روزی که نور از حد نقصان به حد زیادت خارج می‌شود و قدرت آدمیان رو به افزونی می‌نهد و پریان به فنا می‌افتند. در بسیاری از منابع و در میان بومی‌های برخی نقاط از واژه یلدا استفاده نمی‌شود و بیشتر عبارت شب چله به گوش می‌خورد. به عنوان مثال در ادبیات خراسان واژه یلدا به چشم نمی‌خورد و در اسناد شفاهی و مکتوب تمام دوره‌های تاریخی از عبارت شب چله یا چله نشینی استفاده شده است.

شب چله - فروشگاه اینترنتی وینسلو

مردم به این مراسم، شب چراغانی یا شب چراغ نیز می‌گفتند چرا که هر میهمانی برای رفتن به شب نشینی، چراغی را همراه خود می‌برد و فراوانی چراغ‌ها باعث شد تا عبارت چهل چراغ که نشانه زیاد بودن چراغ است به کار برده شود. چله مخفف کلمه چهله و نشان دهنده گذشت یک دوره است. در ادبیات عامه دو چله در ابتدای تابستان و در آغاز زمستان وجود دارد و در هر یک از این فصول یک چله کوچک و یک چله بزرگ در نظر گرفته می‌شود. چله‌های زمستان عبارتند از:

چله بزرگ

چهل روز اول زمستان یعنی اول دی ماه تا ده بهمن را چله بزرگ می‌نامند. مقصود از چله زمستان همان چله بزرگ است که به سرما و شدت آن اشاره دارد.

چله کوچک

چله کوچک بیست روز به طول می انجامد و در ایران مرکزی از دهم بهمن تا آخر بهمن طول می کشد؛ اما در قسمت‌های دیگر از هفدهم بهمن تا پنجم اسفند برای آن در نظر گرفته می‌شود.

شب چله - وینسلو

 تاریخچه شب یلدا

شب یلدا، شب میلاد خدای خورشید، عدالت، پیمان و جنگ هم اتلاق می‌شود و درباره آن دو روایت عمده بر سر زبان‌هاست: برخی می‌گویند که در این شب مهر، میترا یا بر اساس اوستا و نوشته‌های پادشاهان هخامنشی آمده، میثره (Mithra) به جهان بر می‌گردد. او از ایزدان باستانی هند و ایرانی‌ست که ساعات روز را طولانی می‌کند و در نتیجه برتری خورشید به همگان نشان داده می‌شود. ستارگان و خورشید در آیین میتراییسم، اهمیت و درجه بالایی دارند و بر اساس باور پیروان آن، مهر در یک حادثه نجومی زاده می شود.
آن‌ها تولد مهر را زمانی می دانستند که از آن به بعد خورشید، بیشتر در آسمان می‌ماند و روزها بلندتر می‌شد. این جشن از سرزمین ایران به روم باستان نیز رسیده و آن‌ها نام جشن ساتوران را بر آن نهاده‌اند.
 

اشتراک گذاری در شبکه های مجازی
تعداد بازدید: 94